Jestem komunistyczną babą!
Dan Lungu pisze o zniewoleniu przez system. Jego książka Jestem komunistyczną babą! jest śmieszna, ale i straszna.
Choć od premiery książki Dana Lungu Jestem komunistyczną babą minęło już trochę czasu, warto wspomnieć o tej cieszącej się sporą popularnością pozycji. Książka jest obecnie promowana na falach radiowej Trójki. Kto słucha, ten wie, ile wyrazu zyskuje dzięki świetnej interpretacji Stanisławy Celińskiej. Wigor, moc słowa – aż chce się słuchać... i czytać.
A jest o czym. Zwłaszcza w naszym kraju, który ciągle zmaga się z własną historią i kompletnie nie może się uporać z ciężkim dziedzictwem PRL-u. Uldze, że to już minęło, towarzyszy przecież tęsknota wielu ludzi – zwłaszcza tych starej daty oraz powierzchowna, gadżeciarska fascynacja młodych, dla których pół wieku zniewolenia ogranicza się do zainteresowania symbolami w stylu sierpa i młota wieszanymi na ścianach. Warto w takich warunkach pogłębić refleksję na temat systemu, który zatruł dusze całych pokoleń.
Książka Lungu opiera się co prawda na innych realiach – bohaterka rozpamiętuje czasy komunizmu w Rumunii, ale to przecież wciąż ten sam obóz. Ta sama mentalność, ten sam sposób trzymania ludzi „na smyczach”.
Bohaterka powieści, Emilia Apostoae, należy do tych osób, które najlepsze lata przeżyły właśnie w komunizmie. I nie ubolewa nad tym, o nie! Wręcz przeciwnie – z nostalgią wspomina czasy kombinowania, świętowania, udawania, czasy gry prowadzonej z władzą. Historia Emilii skrzy się dowcipem, w lekturze jest lekka, nawet ciepła. Nostalgia przeplata się z humorem.
A co z deklaracją bohaterki i narratorki? Czy Apostoae jest dumna ze swej historii i z uwikłania w system? Czy jej zakończone wykrzyknikiem wyznanie: „Jestem komunistyczną babą!”, to dowód upadku? Niemożności oderwania się od realiów, które wniknęły w krwioobieg pokoleń do tego stopnia, że życie bez tamtych wrażeń, kombinacji, strachów i smutnych marzeń nie jest możliwe?
Kto przeczyta, na pewno sam odpowie na to pytanie.
Dan Lungu, Jestem komunistyczną babą, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2009, seria: Inna Europa, Inna Literatura.
