Słowniczek akademicki
akademik zwyczajowa nazwa domu akademickiego, najtańsze lokum dla studenta. Miejsca w akademiku przyznawane są na podstawie podań. Największe szanse mają osoby, których rodziny nie osiągają zbyt wysokich dochodów. akredytacja potwierdzenie jakości kształcenia nadawane kierunkom studiów w poszczególnych uczelniach dokonywane przez komisje akredytacyjne: Państwową Komisję Akredytacyjną (PKA) oraz FPAKE, SEM Forum, UKA czy KAUT. Niektóre polskie uczelnie posiadają również akredytacje międzynarodowe jak np. EQUIS. asystent najmłodszy pracownik naukowo−dydaktyczny uczelni, zwykle świeżo upieczony magister lub magister inżynier. biuro karier biuro zawodowej promocji studentów i absolwentów. Pomaga w znalezieniu pracy oraz przygotowuje studentów i absolwentów do wejścia na rynek pracy, m.in. poprzez szkolenia. Biura karier istnieją w kilkudziesięciu uczelniach w Polsce. certyfikat językowydokument potwierdzający zdanie egzaminu z języka obcego w wymaganym przepisami zakresie, np. międzynarodowe certyfikaty Cambridge z języka angielskiego – First Certificate in English (FCE) i Certificate in Advanced English (CAE) lub niemieckiego Zertifikat Deutsch i Zertifikat Deutsch für den Beruf. czesne opłata za naukę. Studia w szkołach niepublicznych są odpłatne. W publicznym szkolnictwie wyższym płaci się czesne na studiach niestacjonarnych (nie wszędzie), podyplomowych i niestacjonarnych studiach doktoranckich. Studia stacjonarne nie wymagają tam opłat. Wysokość czesnego ustalają władze uczelni. Inne opłaty to tzw. wpisowe, opłata za ubezpieczenie, egzamin wstępny lub rozmowę kwalifikacyjną oraz za legitymację studencką. Deklaracja Bolońska podpisana w 1999 r. w Bolonii przez ministrów edukacji (w tym z Polski) deklaracja, której celem jest integracja europejska w dziedzinie szkolnictwa wyższego poprzez zbliżanie systemów edukacji. Zakłada ona wprowadzenie systemu „łatwo czytelnych” i porównywalnych dyplomów opatrzonych suplementami, które ułatwiłyby określenie poziomu i charakteru wykształcenia, rozwój studiów dwustopniowych (licencjackich i magisterskich), upowszechnianie systemu punktów kredytowych (ECTS), ułatwiającego zaliczanie okresów studiów odbytych za granicą itp. dni otwarte („drzwi otwarte”) organizowana przez uczelnie (lub tylko niektóre wydziały tych uczelni) akcja promocyjna, mająca na celu jak najpełniejsze zapoznanie kandydatów ze szkołą oraz warunkami studiowania. Polega na organizowaniu spotkań z władzami uczelni i kadrą dydaktyczną, przeprowadzaniu pokazów, udostępnianiu materiałów informacyjnych. dziekan osoba, która kieruje sprawami wydziału. Dziekana wybiera się co trzy lata. Jego zastępcy to prodziekani. dziekanat biuro na wydziale danej uczelni. Student udaje się tam w różnego rodzaju sprawach, np. w celu oddania indeksu na koniec semestru czy roku akademickiego, podbicia legitymacji, pobrania różnorodnych dokumentów. egzamin komisyjny („komis”) ostatnia deska ratunku dla studentów, którzy nie zdołali zaliczyć egzaminu poprawkowego; student składa ten egzamin przed specjalną komisją, w skład której wchodzą, oprócz właściwego egzaminatora, dodatkowe osoby (zwykle dziekan wydziału, dyrektor instytutu, przedstawiciel samorządu studenckiego). egzamin poprawkowy – dodatkowe podejście do egzaminu, którego student nie zaliczył w czasie sesji. Liczba dodatkowych podejść zależy od wykładowcy. Student ma prawo do co najmniej jednej „poprawki”. Przy dobrej woli egzaminatora (jeśli nie wstawi oceny do indeksu) może być ich jednak więcej. egzamin zerówkowy („zerówka”) w ten sposób określa się egzamin wyprzedzający sesję. Studenci zdający egzamin w terminie „zerowym” mają najczęściej szansę na poprawienie się, w razie niepowodzenia, w normalnym terminie; egzamin „zerówkowy” posiada więc dwie zalety: odciąża studenta w trakcie sesji i zwiększa liczbę możliwych podejść. e−learning najczęściej określa się tak nauczanie przez internet, ale e−learning to także szkolenia oparte na technologii komputerowej. Nauczanie przez internet to wciąż rozwijająca się forma studiów, oferowana już przez niektóre polskie uczelnie. ETCS (European Credit Transfer System)międzynarodowy system punktacji przedmiotów zaliczonych podczas studiów, powstały w ramach programu Erasmus. Dzięki niemu osoby odbywające część studiów za granicą, nie tracą roku w macierzystej uczelni punkty ETCS zdobyte za zaliczenie przedmiotów za granicą uznawane są w kraju. Aby zaliczyć rok, trzeba zdobyć minimum 60 punktów. Ten system dopiero się rozwija i w praktyce jeszcze nie zawsze jest wykorzystywany. forma studiów tryb studiowania i organizacja studiów. immatrykulacja przyjęcie w poczet studentów szkoły wyższej. Odbywa się zazwyczaj uroczyście w pierwszych dniach roku akademickiego podczas inauguracji i wiąże z wręczeniem indeksów. indeks książeczka służąca przez cały okres studiów do wpisywania zaliczeń z wszystkich przedmiotów i ocen uzyskanych podczas egzaminów. Po zebraniu wszystkich wpisów student przedstawia indeks dziekanowi, który dokonuje zaliczenia semestru lub roku akademickiego, uprawniając studenta do kontynuowania nauki. indywidualny tok studiów rozszerzenie zakresu wiedzy w ramach studiowanego kierunku lub specjalności albo zmiana profilu kształcenia, łączenie dwóch lub więcej specjalności w obrębie jednego lub więcej kierunków, umożliwiający także udział studenta w pracach badawczych. indywidualna organizacja studiów studia odbywające się według indywidualnych planów i programów ustalonych przez studenta i opiekuna naukowego. Dziekan może wyrazić zgodę na tę formę studiów w przypadkach, gdy student samodzielnie wychowuje dzieci, jest niepełnosprawny, studiuje na dwóch lub więcej kierunkach studiów itp. inżynier tytuł zawodowy inżyniera otrzymuje absolwent studiów inżynierskich w politechnice, akademii rolniczej lub innej uczelni. Tytuł ten nadawany jest także absolwentom wyższych zawodowych studiów inżynierskich (z reguły trzy, trzy i pół lub czteroletnich). Osoba posiadająca tytuł inżyniera ma wykształcenie wyższe zawodowe. Po podjęciu i ukończeniu studiów magisterskich uzupełniających, będzie mogła się legitymować tytułem magistra inżyniera. jednolite studia magisterskie studia magisterskie, na które przyjmowani są kandydaci posiadający świadectwo dojrzałści, umożliwiające uzyskanie specjalistycznej wiedzy w określonym zakresie kształcenia, jak również przygotowujące do twórczej pracy zawodowej, kończące się uzyskaniem tytułu magistra albo tytułu równorzędnego; ich ukończenie umożliwia ubieganie się o przyjęcie na studia trzeciego stopnia. Jego Magnificencja oficjalny zwrot stosowany do rektora uczelni. Juwenalia dni kultury studenckiej obchodzone zwykle na przełomie maja i czerwca. W uczelniach organizowane są wtedy dla studentów koncerty, przestawienia teatralne i kabaretowe, wystawy itp. kierunek studiów dziedzina wiedzy, którą można studiować na jakimś wydziale czy w instytucie. W Polsce istnieje ponad 100 kierunków studiów. Standardy nauczania na poszczególne kierunki określa Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa. W standardach nauczania podane są przedmioty, które powinny być nauczane na danym kierunku, treści kształcenia, czas trwania studiów i wymiar praktyk. W standardach opisuje się też tzw. sylwetkę absolwenta, czyli umiejętności i predyspozycje do pracy absolwenta danego kierunku. Warto zapoznać się z nimi, nim zdecyduje się na określone studia. kolokwium sprawdzian z wiadomości zdobytych na określonych wykładach i ćwiczeniach; teoretycznie jest to egzamin ustny, jednak w praktyce stosuje się często formę pisemną. Kolokwia, w odróżnieniu od innych form sprawdzianów: zaliczeń i egzaminów, obejmują zwykle węższy zakres materiału i odbywają się wielokrotnie w semestrze. konkurs świadectw sposób rekrutacji, za pomocą którego na studia przyjmowani są kandydaci o najwyższej średniej uzyskanej na świadectwie dojrzałości konwersatorium rodzaj zajęć dydaktycznych na studiach wyższych, mających charakter rozmowy między prowadzącym i studentami. kredyt studencki jedna z form finansowania opłat związanych ze studiowaniem. Po przyznaniu kredytu, bank co miesiąc wpłaca na konto studenta sumę w wysokości ok. 300−400 zł. Spłatę pożyczki rozpoczyna się na dość korzystnych warunkach w rok po ukończeniu studiów. O szczegóły pytaj w uczelni lub w biurach obsługi klienta poszczególnych banków. kształcenie otwarte organizowane przez uczelnie poza tokiem studiów szkolenia, w których mogą uczestniczyć nie tylko studenci: kursy komputerowe, kursy przygotowawcze, wykłady ogólnouczelniane, kursy językowe itp. kształcenie ustawiczne uczenie się przez całe życie. Idea zerwania z tradycyjnym podziałem na okres nauki, pracy i emerytury. Uczelnie prowadzą kursy i szkolenia dla osób starszych od przeciętnego studenta, np. w ramach tzw. Uniwersytetu III wieku. laboratorium rodzaj zajęć dydaktycznych, których celem jest sprawdzenie w praktyce stopnia przyswojenia wiedzy przekazywanej podczas konwersatoriów i wykładów oraz samodzielne wykonanie eksperymentów. lektorat zajęcia z języka obcego. W zależności od kierunku, student ma obowiązek uczęszczać na lektoraty z dwóch języków obcych lub jednego. Wybór języka pozostawia się studentowi. Medycy, prawnicy i humaniści dodatkowo uczą się łaciny. licencjat tytuł zawodowy, który otrzymuje absolwent studiów licencjackich – I stopnia, z reguły trzyletnich, uprawniający do podjęcia studiów magisterskich uzupełniających – II stopnia. Tytuł licencjata, w zależności od szkoły, przyznawany jest albo automatycznie po ukończeniu studiów zawodowych I stopnia, albo po zdaniu egzaminu licencjackiego. Osoba posiadająca tytuł licencjata ma wykształcenie wyższe zawodowe. Na wydziale teologii licencjat oznacza tytuł pomiędzy magistrem a doktorem. Uzyskany po dwóch latach studiów podyplomowych, napisaniu pracy licencjackiej i zdaniu egzaminu z danej dyscypliny teologicznej, uprawnia do podjęcia studiów doktoranckich. limit przyjęć liczba kandydatów, których uczelnia może przyjąć na pierwszy rok studiów. Limity te dla poszczególnych kierunków studiów są ustalane przez rady wydziałów i zatwierdzane przez rektora. Rada wydziału może upoważnić dziekana do wystąpienia o zwiększenie limitu. magister tytuł zawodowy nadawany absolwentom studiów wyższych magisterskich. Otrzymuje się go po obronieniu pracy magisterskiej. Osoba posiadająca tytuł zawodowy magistra ma wykształcenie wyższe. magister inżynier tytuł zawodowy nadawany absolwentom magisterskich studiów inżynierskich. Studia te prowadzone są głównie na politechnikach, choć magistrem inżynierem zostaje się także np. po studiach na wydziałach techniki rolniczej w uczelniach rolniczych i w innych uczelniach. Osoba posiadająca tytuł magistra inżyniera ma wykształcenie wyższe. Zob. też inżynier. makrokierunek studiów obszar kształcenia stanowiący połączenie kierunków studiów mających podobne standardy kształcenia. miasteczko akademickie teren uczelni, na którym zgrupowane są akademiki jednej lub kilku uczelni, kluby studenckie, stołówki i ośrodki sportowe itp. Jest to miejsce podległe rektorowi do tego stopnia, że policja, aby wejść na teren miasteczka akademickiego, musi prosić o pozwolenie rektora (chyba że istnieje uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa przez kogoś tam przebywającego). międzynarodowa wymiana studencka wiele uczelni proponuje swoim studentom uczestnictwo w międzynarodowych wymianach studenckich, organizowanych przeważnie w ramach unijnych programów Socrates/Erasmus i Leonardo da Vinci. Ale stypendia na naukę za granicą oferuje jeszcze wiele innych instytucji, np. Copernicus, Międzynarodowy Fundusz Wyszehradzki, Instytut Szwedzki i inne. Uczelnie podpisują również indywidualnie umowy partnerskie ze szkołami wyższymi z innych krajów. odwołania kandydaci, którzy nie zostali przyjęci na pierwszy rok studiów, mogą złożyć odwołanie do uczelnianej komisji rekrutacyjnej, najczęściej w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji o nieprzyjęciu na studia. otrzęsiny tradycyjna impreza, podczas której bean zostaje przyjęty w poczet studentów. Za przeprowadzenie otrzęsin odpowiedzialne są starsze roczniki studentów. organizacje studenckie w każdej uczelni istnieją organizacje skupiające studentów, takie jak samorząd uczelniany, rada osiedla akademickiego, samorządy wydziałowe, koła naukowe, adwokatura studencka, duszpasterstwo akademickie i inne. Samorząd studencki, w tym Parlament Studentów lub ogólnopolskie stowarzyszenie może w ważnych sprawach spornych dotyczących studentów podjąć akcję protestacyjną, jeśli nie narusza ona przepisów obowiązujących w uczelni. postępowanie kwalifikacyjne szereg czynności prowadzących do przyjęcia kandydata na studia. Postępowanie kwalifikacyjne ma charakter konkursowy. Z pominięciem postępowania kwalifikacyjnego mogą być przyjmowani na studia (w zależności od uchwał senatów uczelni) laureaci i finaliści olimpiad i konkursów przedmiotowych oraz kandydaci legitymujący się międzynarodową maturą. praca dyplomowa praca, na podstawie której student uzyskuje określony dyplom np. licencjata lub magistra. W uczelniach artystycznych praca dyplomowa stanowi odpowiednik pracy magisterskiej. rekrutacja proces przyjmowania kandydatów do szkół. W przypadku szkolnictwa wyższego rekrutacja może się odbywać na podstawie postępowania kwalifikacyjnego lub po złożeniu podania i wniesieniu opłat. Terminy rekrutacji zależą od szkoły i od kierunku studiów. Oprócz terminu egzaminów ważny jest termin składania podań. Z reguły rekrutacja w szkołach wyższych odbywa się między majem a wrześniem. rektor osoba stojąca na czele uczelni i sprawująca nad nią władzę. W uczelniach publicznych wybiera go kolegium elektorów co trzy lata. Zastępcy rektora to prorektorzy. regulamin studiów określa prawa i obowiązki studenta związane z tokiem studiów. Regulaminy te często można znaleźć na stronie internetowej uczelni. rzecznik praw studenta urząd powołany przy Parlamencie Studentów RP, którego celem jest niesienie pomocy studentom, którzy uważają, że ich prawa są łamane. Wiele uczelni posiada własnych rzeczników (lub adwokatury studenckie) zajmujących się wewnętrznymi sprawami uczelni i pomagających rozwiązywać spory między studentami a pracownikami uczelni. Służą oni także pomocą w interpretowaniu przepisów uczelni i poradą prawną w pisaniu podań, odwołań itp. semestr połowa roku akademickiego lub czas nauki objęty tym okresem. Na rok akademicki składają się dwa semestry: zimowy (październik – luty) i letni (marzec – czerwiec). Każdy z nich kończy się sesją egzaminacyjną. seminarium forma zajęć dydaktycznych prowadzonych w małych grupach dla studentów wyższych lat studiów (dla III, IV i V roku studiów magisterskich, dla III roku w przypadku studiów licencjackich). Celem seminariów jest przygotowanie studentów do napisania i obrony pracy magisterskiej lub licencjackiej. sesja okres przypadający na koniec semestru. Nie odbywają się wówczas zajęcia, natomiast studenci zobowiązani są do zdawania egzaminów przewidzianych w programie studiów na dany semestr. specjalność na niektórych kierunkach studiów rozróżnia się specjalności, np. na historii można studiować specjalność archiwistykę. Specjalność wybiera się albo na pierwszym roku studiów, albo po I czy II roku. statut uczelni akt prawny określający zasady funkcjonowania uczelni, kompetencje władz uczelnianych, prawa i obowiązki studenta itp. studia drugiego stopnia (II stopnia) studia magisterskie, umożliwiające uzyskanie specjalistycznej wiedzy w określonym zakresie kształcenia, jak również przygotowujące do twórczej pracy w określonym zawodzie, kończące się uzyskaniem tytułu magistra albo tytułu równorzędnego. studia stacjonarne forma studiów wyższych, w której program studiów jest realizowany w postaci zajęć dydaktycznych wymagających bezpośredniego udziału nauczycieli akademickich i studentów w wymiarze określonym standardami kształcenia dla tej formy studiów wskazana przez senat uczelni. studia interdyscyplinarne, międzywydziałowe organizacja studiów pozwalająca na samodzielny wybór przez studenta przedmiotów, które chce studiować spośród przedmiotów oferowanych przez różne kierunki i wydziały na jednej lub nawet kilku uczelniach, np. Międzywydziałowe Indywidualne Studia Humanistyczne w Uniwersytecie Warszawskim. studia międzykierunkowe studia wyższe prowadzone wspólnie na różnych kierunkach przez uprawnione jednostki organizacyjne jednej lub kilku uczelni. studia niestacjonarne inna forma studiów niż studia stacjonarne, z zachowaniem standardów kształcenia określonych dla tej formy studiów wskazana przez senat uczelni. Studiami niestacjonarnymi są studia eksternistyczne, wieczorowe i zaoczne. studia pierwszego stopnia (I stopnia) studia licencjacie lub inżynierskie, umożliwiające uzyskanie wiedzy i umiejętności w określonym zakresie kształcenia, przygotowujące do pracy w określonym zawodzie, kończące sie uzyskaniem tytułu licencjata albo inżyniera. studia podyplomowe studia w szkole wyższej przeznaczone dla absolwentów studiów wyższych, czyli osób posiadających tytuł zawodowy magistra lub magistra inżyniera, lub licencjata. Trwają z reguły dwa lata i kończą sie uzyskaniem świadectwa ukończenia studiów podyplomowych. Są płatne. studia trzeciego stopnia (III stopnia) studia doktoranckie, przygotowujące do uzyskania stopnia naukowego doktora. studia wyższe studia prowadzone przez uczelnie posiadającą uprawnienia do ich prowadzenia, kończące sie uzyskaniem odpowiedniego tytułu zawodowego. stypendium pomoc finansowa dla studentów przyznawana przez odpowiednią komisję na okres roku lub semestru. Są dwa rodzaje stypendiów. Socjalne otrzymuje się na podstawie dochodu przypadającego na jedną osobę w rodzinie. Stypendium naukowe dostają zaś najlepsi studenci na podstawie ocen otrzymanych w ciągu roku akademickiego. tytuł zawodowy tytuł licencjata, inżyniera, magistra lub tytuł równorzędny. uczelnie akademickie uczelnia, w której przynajmniej jedna jednostka organizacyjna posiada uprawnienie do nadawania stopnia naukowego doktora. uczelnie niepubliczne uczelnie prywatne w większości prowadzące studia zawodowe (licencjackie i inżynierskie). Blisko trzydzieści z nich ma prawo nadawania (na niektórych kierunkach) tytułu magistra. Nauka w tych szkołach jest płatna (czesne). Szkoły niepaństwowe działają na podstawie zgody na prowadzenie kształcenia na danym kierunku, wydanej przez MNiSW. uczelnie publiczne ponad sto uczelni wyższych należących do państwa. Większość z nich podlega Ministerstwu Nauki i Szkolnictwa Wyższego, a pozostałe – kilku innym ministerstwom (np. akademie medyczne – Ministerstwu Zdrowia i Opieki Społecznej, uczelnie wojskowe – Ministerstwu Obrony Narodowej itd.). Wszystkie uczelnie państwowe kształcą na poziomie magisterskim, a na niektórych kierunkach – także licencjackim lub inżynierskim. uczelnie zawodowe uczelnie prowadzące studia pierwszego i drugiego stopnia albo jednolite studia magisterskie nieposiadająca uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora. wolny słuchacz osoba, która zdała egzamin wstępny, a nie została przyjęta z braku miejsc. Władze uczelni wydają tej osobie zgodę na uczestniczenie w zajęciach, ale bez praw studenckich (nie dostaje indeksu, legitymacji studenckiej, stypendium). Po zakończeniu pierwszego semestru lub roku część wolnych słuchaczy, w zależności od wyników, może zostać przyjęta w poczet studentów. Status wolnego słuchacza istnieje tylko na niektórych uczelniach i kierunkach. wykład rodzaj zajęć dydaktycznych dla większej liczby słuchaczy (najczęściej dla całego roku) w formie monologu wykładowcy; w praktyce zdarza się, że prowadzący nawiązuje dialog ze słuchaczami. wyższe studia zawodowe studia na uczelni wyższej kończące się tytułem zawodowym licencjata lub inżyniera. zaliczenie potwierdzenie uczestnictwa studenta w zajęciach z danego przedmiotu. Otrzymanie zaliczenia (podpisu w indeksie) jest zazwyczaj uwarunkowane pomyślnym zdaniem wszystkich kolokwiów przeprowadzanych w danym semestrze. Zdarza się jednak, że nie jest to konieczne (dotyczy to przede wszystkim wykładów), a do uzyskania zaliczenia wystarcza odpowiednia frekwencja. Posiadanie zaliczeń ze wszystkich przedmiotów obowiązujących w danym semestrze jest warunkiem dopuszczenia studenta do sesji egzaminacyjnej. zaliczenie warunkowe („warunek”) rodzaj umowy polegającej na tym, iż mimo niezaliczenia przez studenta ćwiczeń z danego przedmiotu, może przystąpić do sesji egzaminacyjnej. Niezaliczony przedmiot musi zaliczyć w terminie ustalonym przez dziekana, zwykle do końca sesji poprawkowej.
